Tuna Dergi
ARKADAŞLARIMIZI ASLINDA GENLERİMİZ Mİ SEÇİYOR? ARKADAŞLARIMIZI ASLINDA GENLERİMİZ Mİ SEÇİYOR?
H. EZGİ KARAKAŞ SCHÜLLER hezgikarakasschuller@gmail.com Daha önce tanımadığınız biriyle tanıştığınızda “Sanki çok uzun zamandır tanışıyoruz” gibi hissettiniz mi? Ya da bir arkadaşınızı çevrenize “Başka... ARKADAŞLARIMIZI ASLINDA GENLERİMİZ Mİ SEÇİYOR?

H. EZGİ KARAKAŞ SCHÜLLER
hezgikarakasschuller@gmail.com

Daha önce tanımadığınız biriyle tanıştığınızda “Sanki çok uzun zamandır tanışıyoruz” gibi hissettiniz mi? Ya da bir arkadaşınızı çevrenize “Başka anne-babadan kardeşim gibi” diye bahsederek tanıştırdınız mı? Bazen arkadaşım dediğiniz kişi arkadaştan çok daha fazlası, hatta aileniz/akrabanız gibi hissettirebilir. Aslında tüm bunların bilimsel bir nedeni mevcut.

Bilimsel çalışmalar, arkadaşlarımızın tanımadığımız herhangi yabancı birine kıyasla bizimle daha yüksek genetik benzerlik gösterdiğimizi söylüyor. Bu konu hakkında detaylı bir çalışma, 2014 yılında PNAS (Proceedings of the National Academy of Science) dergisinde yayımlanmış. Araştırmaya göre bu bilimsel çalışmaya katılan kişilerin genom analizinde çıkan sonuca göre, arkadaş olan kişilerin tüm genom seviyesinde yüksek oranda bir benzerlik görülmüş. Bu benzerlik yabancı herhangi birine kıyasla 4. derece kuzen ile ayni miktarda bir genetik benzerliğe denk geliyor. Ayrıca arkadaşlar arasındaki bağışıklık sistemi gen setinde de ciddi bir farklılık gözlenmiş. Peki bu neden ve nasıl mümkün olabilir? Bu sorulara da araştırmacılar (en az) dört fikir ile bu konuya yaklaşıyorlar.

  • Öne sürülen ilk fikir, arkadaşların genetik benzerliğinin nedeninin benzer coğrafik yakınlık veya etnik köken olmaları ve dolayısıyla da aynı atayı paylaşma ihtimallerinin olması. Bilim insanları bu tarz araştırmalarda kontrol grubunun oldukça kritik olduğunu belirtiyor.
  • İkinci fikir ise insanların arkadaş seçimine belli fenotiplere (fiziksel özellik) önem vermesi, bu fenotiplerin de genotipik seviyede benzerliğe neden olması. İnsanların fenotipik olarak kendilerine benzeyen insanlar ile bağ kurması bilimsel olarak bilinen bir gerçek. Bilinmeyen ise bu gözlenebilen benzer fiziksel özelliklerin SNP adi verilen tek nükleotid farklılığındaki benzerliğe kadar inmesini arkadaş seçiminde kişilerin nasıl gözlemleyebildiği…
  • Üçüncü fikir, insanların bazı ortamları özellikle seçmesine dayanıyor. Eğer insanlar arkadaşlarını bu seçtikleri spesifik ortamlardan seçerlerse, arkadaşlar ‘rastgele seçilmiş” olsalar dahi bu ortam benzerliğinin genetik olarak da benzerliğe sebep olması olarak açıklanıyor.
  • Dördüncü fikir ise ortak arkadaş/çevre durumu. İlk anda birbirlerini tanımasalar dahi, daha sonra çok iyi arkadaş olacak iki kişi, ortak arkadaş/çevre sebebi ile aynı ortama getirilebilirler ve bu ortak durum da genetik bir benzerliğe sebebiyet verir.

Diğer taraftan araştırma arkadaşlar arasında bağışıklık sisteminde rol alan gen setlerindeki ciddi farklılığı da vurguluyor. Araştırmacılar bu durumun evrimsel olarak şu nedenden ötürü olabileceğini açıklıyor: Arkadaşımız bizim hassas olduğumuz (A) patojenine karşı daha dirençli olursa, hem (A) patojeninin neden olduğu hastalığın yayılmasını engeller hem de hasta olduğumuzda bizimle ilgilenir ve iyileşmemize yardımcı olur.

Nasıl olduğunu bilim biraz daha araştıradursun, artık şunu biliyoruz ki arkadaşlar yabancı herhangi birine kıyasla birbirlerine daha fazla genetik olarak benzerlik gösteriyor. Birlikte sinema, birlikte konser, derken artık birlikte yapılacak etkinlik listesine en yakın arkadaşınız ile birlikte genetik taramayı da eklemek ve var olan benzerlik oranını görmek sizce de cazip bir fikir olmaz mi?


Referans Makale:

Friendship and natural selection
Nicholas A. Christakis and James H. Fowler
July 14, 2014,  https://doi.org/10.1073/pnas.1400825111

 

Henüz yorum yapılmamış.

İlk yorumu siz yapın.

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir